Η βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους είναι από τα ζητήματα που μας απασχολεί δύο χρόνια τώρα εν μέσω αντιφάσεων, πολλές φορές. Για παράδειγμα, η κυβέρνηση θεωρεί το χρέος βιώσιμο και διαχειρίσιμο, το ΔΝΤ διατηρεί την εμπιστοσύνη του στην απόδοση των μέτρων μακροπρόθεσμα, ενώ, ταυτόχρονα, οι οίκοι αξιολόγησης υποβαθμίζουν συνεχώς την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας.
Η απάντηση στο ερώτημα της βιωσιμότητας του χρέους είναι σημαντική αφού, σύμφωνα και με τον David Hawley, αξιωματούχο του ΔΝΤ «το πρόγραμμα χρηματοδότησης δεν μπορεί να συνεχιστεί εάν το χρέος δεν αποδειχθεί βιώσιμο» (28/4/11). Εάν το χρέος δεν είναι βιώσιμο η χώρα θα πιεστεί ακόμα περισσότερο και, νέα αυστηρότερα μέτρα θα της επιβληθούν.
Μάλιστα, Γερμανός Υπουργός Οικονομικών Σόϊμπλε σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Die Welt, στα μέσα Απριλίου 2011, δήλωσε ότι “περιμένω μια αναλυτική έκθεση για την βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους (σ.σ. τον Ιούνιο)… και αν αυτή η έκθεση διαπιστώσει ότι υπάρχουν αμφιβολίες για την βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους, κάτι θα πρέπει να γίνει για αυτό”.
Συνεπώς, πρέπει να διερευνήσουμε αν, πραγματικά, το χρέος είναι διαχειρήσιμο όχι με εικασίες, αλλά με πραγματικά στοιχεία. Το παρόν άρθρο απαντά ακριβώς στο ερώτημα αυτό με πραγματικά στοιχεία.
Για λόγους απλοποίησης και κατανόησης από τον αναγνώστη δεν θα παρουσιάσω όλα τα βήματα που ακολουθήθηκαν, αλλά θα σταθώ στα αποτελέσματα τα οποία θα σχολιάσω. Ωστόσο, η πλήρης μελέτη : (α) διαμορφώνει και εκτιμά ένα μακροοικονομικό υπόδειγμα που να περιγράφει όσο το δυνατόν καλύτερα την ελληνική οικονομία με δεδομένα από το 1980 έως το 2010 (πηγή AMECO-EcoFin), (β) χρησιμοποιεί το υπόδειγμα αυτό για να προβεί σε προβλέψεις εφαρμόζοντας τεχνικές προσομοίωσης για διάφορα σενάρια πολιτικής, και (γ) προβαίνει σε άντληση συμπερασμάτων σχετικά με την πορεία των μακροοικονομικών μεγεθών από το 2011-2100 και το μέλλον της Ελληνικής οικονομίας.
Προσομοιώσεις για την Περίοδο 2011-2011
Προβαίνουμε σε προσομοιώσεις για να εξετάσουμε την αντίδραση και το βαθμό προσαρμογής βασικών μακροοικονομικών μεταβλητών σε διάφορες εξωγενείς μεταβολές. Για την δημιουργία των προσομοιώσεων οι παραδοχές σχετικά με την πορεία των εξωγενών μεταβλητών είναι (βασικό σενάριο):
- Το μακροχρόνιο ονομαστικό επιτόκιο παραμένει στα 5%
- Οι εξωτερικές τιμές παραμένουν σταθερές
- Το εργατικό δυναμικό παραμένει σταθερό
- Οι έμμεσοι φόροι παραμένουν σταθεροί
- Η δημόσια κατανάλωση παραμένει σταθερή.
- Τόσο τα έξοδα όσο και τα έσοδα του δημοσιονομικού τομέα παραμένουν σταθερά.
Στην συνέχεια, μεταβάλλονται οι παραδοχές αυτές και κάνουμε σενάρια για να εξετάσουμε την αποτελεσματικότητα τους σε σχέση κυρίως με το Δημόσιο Χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ. Τα σενάρια περιγράφονται παρακάτω, ενώ στα διαγράμματα (μεταβολή ΑΕΠ και εξέλιξη χρέους) με διακεκομμένη καμπύλη είναι το βασικό σενάριο.
1ο Σενάριο: Μείωση της δημόσιας δαπάνης (G) κατά 1% ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Με βάση αυτό το σενάριο στη βραχυχρόνια περίοδο οι εγχώριες τιμές δεν αντιδρούν (οι δημόσιες δαπάνες αποτελούν κυρίως μισθούς του ευρύτερου δημόσιου τομέα και συνεπώς η επίδραση στις τιμές είναι πολύ μικρή). Ο πολλαπλασιαστής πιέζει για μείωση των επενδύσεων, η κατανάλωση μειώνεται, και η αύξηση του ποσοστού ανεργίας οδηγεί σε μείωση του ΑΕΠ. Η μείωση όμως του ΑΕΠ αντισταθμίζεται από την μείωση των εισαγωγών. Το μακροχρόνιο αποτέλεσμα την μείωσης των δημοσίων δαπανών είναι η μόνιμη μείωση του δημοσιονομικού ελείμματος. Έτσι η πολιτική αυτή δείχνει να είναι αποτελεσματική όσον αφορά την μείωση του χρέους. Παρόλα αυτά αν δούμε το σχετικό διάγραμμα βλέπουμε ότι η μείωση σε σχέση με το βασικό υπόδειγμα είναι σχετικά μικρή, καθώς το χρέος φαίνεται να αυξάνει δραματικά για τα πρώτα 20 χρόνια (φτάνοντας σε επίπεδα μεγαλύτερα του 200%) ενώ μετά παραμένει σταθερό για τα επόμενα 80 χρόνια.
1ο Σενάριο: Μείωση της δημόσιας δαπάνης (G) κατά 1% ως ποσοστό του ΑΕΠ.
2ο Σενάριο: Αύξηση στο φόρο εισοδήματος κατά 1%
Το σενάριο αυτό οδηγεί σε μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος. Στη βραχυχρόνια περίοδο παρατηρείται μείωση στο διαθέσιμο εισόδημα και συνεπώς και στην κατανάλωση. Το αποτέλεσμα αυτό είναι μόνιμο. Η αρχική πτώση της κατανάλωσης έχει αρνητική επίδραση τόσο στο επίπεδο της ζήτησης όσο και του ΑΕΠ. Η απασχόληση και οι μισθοί αναπροσαρμόζονται σε μικρότερα επίπεδα και ο πληθωρισμός μειώνεται αντίστοιχα. Μακροχρόνια οι εισαγωγές παραμένουν σε σταθερά επίπεδα, γεγονός που βοθηθά στο γενικότερο επίπεδο του ΑΕΠ. Η σταθεροποίηση των μισθών σε χαμηλότερα του αρχικού επίπεδα βοηθούν στην μείωση της ανεργίας, και το έλλειμμα βαίνει διαρκώς μειούμενο. Η επίδραση αυτής της πολιτικής στο ΑΕΠ είναι ελάχιστη, οι τιμές και οι μισθοί παραμένουν μικροί ενώ το δημοσιονομικό χρέος σταθεροποιείται και είναι σε μικρότερα επίπεδα από το βασικό υπόδειγμα, αλλά εξακολουθεί να είναι πολύ υψηλό – ανεβαίνει κοντά στο 200% μέχρι το 2060 και μετέπειτα παραμένει σταθερό σε αυτό το επίπεδο.
2ο Σενάριο: Αύξηση στο φόρο εισοδήματος κατά 1%3ο Σενάριο: Αύξηση της συμμετοχής του Εργατικού Δυναμικού κατά 1%
Η αύξηση της συμμετοχής του εργατικού δυναμικού κατά 1% (αφού η αύξηση του πλυθησμού είναι με βάση τις υποθέσεις του υποδείγματος εξωγενώς ορισμένη) ουσιαστικά οδηγεί σε μία βραχυχρόνια αύξηση του ποσοστού ανεργίας. Αυτό οδηγεί σε χαμηλότερους μισθούς και τιμές σε σύγκριση με την τάση που παρουσιάζει το βασικό υπόδειγμα, γεγονός που οδηγεί σε κέρδη από την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών προϊόντων δεδομένου ότι οι τιμές των εισαγωγών είναι εξωγενώς προσδιορισμένες. Μακροχρόνια η ανεργία προσαρμόζεται σε χαμηλότερα επίπεδα λόγω της μείωσης των μισθών. Το σενάριο αυτό όμως είναι καταστροφικό για το δημοσιονομικό τομέα αφού εκτινάσει το δημοσιονομικό χρέος σε επίπεδα της τάξης του 280%.
3ο Σενάριο: Αύξηση του Εργατικού Δυναμικού κατά 1%
4ο Σενάριο: Διαρκής Αύξηση των Τιμών των Εισαγωγών κατά 10%
Το σενάριο αυτό εξετάζει τις αντιδράσεις του υποδείγματος σε διαρκείς αυξήσεις στις ξένες τιμές κατά 10%. Σκοπός του σεναρίου αυτού είναι να ανανλύσει την συνέπεια της δημοσιονομικής πλευράς του υποδείγματος σε σχέση με την πραγματική πλευρά. Συνεπώς αν οι ονομαστικές αξίες είναι τέλεια προσδιοριζόμενες από το υπόδειγμα θα πρέπει όλες να αυξηθούν κατά 10% και εάν δεν υπάρχουν διαταραχές στο λόγο των σχετικών τιμών, οι πραγματικές αξίες θα πρέπει να επιστρέψουν στα αρχικά τους επίπεδα. Ωστόσο, όπως και στα περισσότερα υποδείγματα αυτού του τύπου, παρατηρούμε ότι η ταχύτητα προσαρμογής είναι αργή και συμβαίνει προς το τέλος της περιόδου προσομοίωσης. Αυτό έχει ως συνέπεια την ραγδαία μείωση των εισαγωγών. Η αύξηση της ανταγωνιστικότητας των εγχώριων προϊόντων οδηγούν σε αύξηση της ζήτησης, στη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης (άρα και μείωση της ανεργίας) και υψηλότερα ημερομίσθια. Τα υψηλότερα ημερομίσθια σημαίνουν μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα και συνεπώς αύξηση της καταναλώσης. Παράλληλα όμως δημιουργούνται πληθωριστικές πιέσεις, οι οποίες συμβαδίζουν με τις πληθωριστικές πιέσεις στις τιμές των εισαγωγών. Ο κύκλος αυτός συνεχίζεται έως ότου οι εγχώριες τιμές αυξηθούν και αυτές στο 10%, το συγκριτικό πλεονέκτημα εξαφανίζεται και το ΑΕΠ επιστρέφει στα αρχικά του επίπεδα. Η ανεργία μειώνεται λόγω της αύξησης των μισθών και η αύξηση που παρατηρείται στο έλειμμα διατηρήται σε χαμηλά επίπεδα. Το δημοσιονομικό χρέος μειώνεται διαρκώς σε σύγρκιση με το βασικό υπόδειγμα και μετά το 2020 (όπου έχει φτάσει στο 180%) αρχίζει να έχει μία σταθερή και γρήγορη πτωτική τάση.
4ο Σενάριο: Διαρκής Αύξηση των Τιμών των Εισαγωγών κατά 10%
5ο Σενάριο: Σενάριο Μεικτής Πολιτικής
Το σενάριο αυτό αφορά σε μία μικτή πολιτική που προσπαθεί να προσομοιάσει τις αλλαγές που προωθεί η Ελληνική κυβέρνηση στη μάχη της με το τεράστιο δημοσιονομικό χρέος. Συγκεκριμένα έχουμε τις παρακάτω υποθέσεις:
- Μείωση της δημόσιας δαπάνης κατά 1% ως προς το ΑΕΠ
- Αύξηση των έμμεσων φόρων κατά 1%, και
- 10% μείωση στους μισθούς (τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα)
Είναι αναμενώμενο με το σενάριο αυτό να περιμένουμε να δούμε μία μεωση της ζήτησης και του πληθωρισμού, και συνεπώς αύξηση της ανταγωνιστικότητας. Ωστόσο, δεν παρατηρείται ξεκάθαρη αύξηση των εξαγωγών. Αυτό μπορεί να οφείλεται στην μεγάλη μείωση των επενδύσεων που φαίνεται να είναι και μόνιμη. Παρόλο που έχουμε πτώση των μισθών τα κέρδη σε επίπεδο ανταγωνιστικότητας είναι τόσο μικρά που δεν οδηγούν σε αύξηση της απασχόλησης. Τέλος, ενώ η πολιτική αυτή δείχνει να είναι αποτελεσματική στη γενικότερη μείωση του δημοσιονομικού χρέους, εξακολουθεί να προβλέπει μία αυξητική τάση του χρέους ως το 2030 (όπου θα φτάσει στο 195%) και μόνο μετά από αυτό το έτος και έπειτα θα αρχήσει να μειώνεται με αργό ρυθμό.
5ο Σενάριο: Σενάριο Μεικτής Πολιτικής
Σχόλια
Τελικά το χρέος δεν είναι βιώσιμο και, θα είναι εκπληκτικό εάν αυτό δεν είναι γνωστό στους πολιτικούς μας, τους δανειστές μας και τους ελεγκτές μας. Τα αποτελέσματα των διαφόρων σεναρίων προσομοίωσης που εφαρμόστηκαν στην παρούσα μελέτη, έδειξαν ότι εάν στόχος της Ελλάδας είναι η μείωση του δημοσιονομικού χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ, καμία πολιτική δεν δείχνει να είναι πραγματικά αποτελεσματική. Τα μέτρα λιτότητας, όσο αυστηρά και εάν είναι, δεν καταφέρνουν να μειώσουν το χρέος σε επίπεδα κάτω του 100% στα επόμενα χρόνια. Το αποτέλεσμα αυτό έχει μεγάλη σημασία για τις χώρες της Ευρωζώνης και το μέλλον του Ευρώ γενικότερα.
Στόχος της Ελληνικής Κυβέρνησης θα πρέπει να είναι η αύξηση της ανταγωνιστικότητας και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας έτσι ώστε να επιτύχει ρυθμούς ανάπτυξης του ΑΕΠ μεγαλύτερους από αυτούς του Ερωπαϊκού μέσου όρου. Τα μέτρα δημοσιονομικής λιτότητας δεν είναι αρκετά από μόνα τους να επιτύχουν θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης.
Σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Emanuel Barroso στόχος της Ελλάδας θα πρέπει να είναι η επιστροφή σε ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης από το 2013 και έπειτα. Δυστυχώς όμως φαίνεται ότι, ακόμη και η επίτευξη αυτού του στόχου – όσο δύκολος και αν φαντάζει σήμερα – δεν θα μπορέσει να αποδεχθεί σωτήρια για την Ελληνική Οικονομία. Ακόμα και αν υποθέσουμε το ευνοϊκότερο σενάριο μιας αύξησης του ΑΕΠ της τάξης του 5% ανά έτος, εάν η Ελλάδα θέλει να αποπληρώσει το χρέος της και πληρώνει 6% του ΑΕΠ της ετησίως στους δανειστές της τότε οι έλληνες πολίτες θα εξακολουθούν να φτωχαίνουν χρόνο με τον χρόνο.
* Ο κ. Κώστας Συριόπουλος είναι καθηγητής στο Πανεπιστημίου Πατρών, siriopoulos@upatras.gr
πηγη:http://www.inews.gr
Η απάντηση στο ερώτημα της βιωσιμότητας του χρέους είναι σημαντική αφού, σύμφωνα και με τον David Hawley, αξιωματούχο του ΔΝΤ «το πρόγραμμα χρηματοδότησης δεν μπορεί να συνεχιστεί εάν το χρέος δεν αποδειχθεί βιώσιμο» (28/4/11). Εάν το χρέος δεν είναι βιώσιμο η χώρα θα πιεστεί ακόμα περισσότερο και, νέα αυστηρότερα μέτρα θα της επιβληθούν.
Μάλιστα, Γερμανός Υπουργός Οικονομικών Σόϊμπλε σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Die Welt, στα μέσα Απριλίου 2011, δήλωσε ότι “περιμένω μια αναλυτική έκθεση για την βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους (σ.σ. τον Ιούνιο)… και αν αυτή η έκθεση διαπιστώσει ότι υπάρχουν αμφιβολίες για την βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους, κάτι θα πρέπει να γίνει για αυτό”.
Συνεπώς, πρέπει να διερευνήσουμε αν, πραγματικά, το χρέος είναι διαχειρήσιμο όχι με εικασίες, αλλά με πραγματικά στοιχεία. Το παρόν άρθρο απαντά ακριβώς στο ερώτημα αυτό με πραγματικά στοιχεία.
Για λόγους απλοποίησης και κατανόησης από τον αναγνώστη δεν θα παρουσιάσω όλα τα βήματα που ακολουθήθηκαν, αλλά θα σταθώ στα αποτελέσματα τα οποία θα σχολιάσω. Ωστόσο, η πλήρης μελέτη : (α) διαμορφώνει και εκτιμά ένα μακροοικονομικό υπόδειγμα που να περιγράφει όσο το δυνατόν καλύτερα την ελληνική οικονομία με δεδομένα από το 1980 έως το 2010 (πηγή AMECO-EcoFin), (β) χρησιμοποιεί το υπόδειγμα αυτό για να προβεί σε προβλέψεις εφαρμόζοντας τεχνικές προσομοίωσης για διάφορα σενάρια πολιτικής, και (γ) προβαίνει σε άντληση συμπερασμάτων σχετικά με την πορεία των μακροοικονομικών μεγεθών από το 2011-2100 και το μέλλον της Ελληνικής οικονομίας.
Προσομοιώσεις για την Περίοδο 2011-2011
Προβαίνουμε σε προσομοιώσεις για να εξετάσουμε την αντίδραση και το βαθμό προσαρμογής βασικών μακροοικονομικών μεταβλητών σε διάφορες εξωγενείς μεταβολές. Για την δημιουργία των προσομοιώσεων οι παραδοχές σχετικά με την πορεία των εξωγενών μεταβλητών είναι (βασικό σενάριο):
- Το μακροχρόνιο ονομαστικό επιτόκιο παραμένει στα 5%
- Οι εξωτερικές τιμές παραμένουν σταθερές
- Το εργατικό δυναμικό παραμένει σταθερό
- Οι έμμεσοι φόροι παραμένουν σταθεροί
- Η δημόσια κατανάλωση παραμένει σταθερή.
- Τόσο τα έξοδα όσο και τα έσοδα του δημοσιονομικού τομέα παραμένουν σταθερά.
Στην συνέχεια, μεταβάλλονται οι παραδοχές αυτές και κάνουμε σενάρια για να εξετάσουμε την αποτελεσματικότητα τους σε σχέση κυρίως με το Δημόσιο Χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ. Τα σενάρια περιγράφονται παρακάτω, ενώ στα διαγράμματα (μεταβολή ΑΕΠ και εξέλιξη χρέους) με διακεκομμένη καμπύλη είναι το βασικό σενάριο.
1ο Σενάριο: Μείωση της δημόσιας δαπάνης (G) κατά 1% ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Με βάση αυτό το σενάριο στη βραχυχρόνια περίοδο οι εγχώριες τιμές δεν αντιδρούν (οι δημόσιες δαπάνες αποτελούν κυρίως μισθούς του ευρύτερου δημόσιου τομέα και συνεπώς η επίδραση στις τιμές είναι πολύ μικρή). Ο πολλαπλασιαστής πιέζει για μείωση των επενδύσεων, η κατανάλωση μειώνεται, και η αύξηση του ποσοστού ανεργίας οδηγεί σε μείωση του ΑΕΠ. Η μείωση όμως του ΑΕΠ αντισταθμίζεται από την μείωση των εισαγωγών. Το μακροχρόνιο αποτέλεσμα την μείωσης των δημοσίων δαπανών είναι η μόνιμη μείωση του δημοσιονομικού ελείμματος. Έτσι η πολιτική αυτή δείχνει να είναι αποτελεσματική όσον αφορά την μείωση του χρέους. Παρόλα αυτά αν δούμε το σχετικό διάγραμμα βλέπουμε ότι η μείωση σε σχέση με το βασικό υπόδειγμα είναι σχετικά μικρή, καθώς το χρέος φαίνεται να αυξάνει δραματικά για τα πρώτα 20 χρόνια (φτάνοντας σε επίπεδα μεγαλύτερα του 200%) ενώ μετά παραμένει σταθερό για τα επόμενα 80 χρόνια.
1ο Σενάριο: Μείωση της δημόσιας δαπάνης (G) κατά 1% ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Το σενάριο αυτό οδηγεί σε μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος. Στη βραχυχρόνια περίοδο παρατηρείται μείωση στο διαθέσιμο εισόδημα και συνεπώς και στην κατανάλωση. Το αποτέλεσμα αυτό είναι μόνιμο. Η αρχική πτώση της κατανάλωσης έχει αρνητική επίδραση τόσο στο επίπεδο της ζήτησης όσο και του ΑΕΠ. Η απασχόληση και οι μισθοί αναπροσαρμόζονται σε μικρότερα επίπεδα και ο πληθωρισμός μειώνεται αντίστοιχα. Μακροχρόνια οι εισαγωγές παραμένουν σε σταθερά επίπεδα, γεγονός που βοθηθά στο γενικότερο επίπεδο του ΑΕΠ. Η σταθεροποίηση των μισθών σε χαμηλότερα του αρχικού επίπεδα βοηθούν στην μείωση της ανεργίας, και το έλλειμμα βαίνει διαρκώς μειούμενο. Η επίδραση αυτής της πολιτικής στο ΑΕΠ είναι ελάχιστη, οι τιμές και οι μισθοί παραμένουν μικροί ενώ το δημοσιονομικό χρέος σταθεροποιείται και είναι σε μικρότερα επίπεδα από το βασικό υπόδειγμα, αλλά εξακολουθεί να είναι πολύ υψηλό – ανεβαίνει κοντά στο 200% μέχρι το 2060 και μετέπειτα παραμένει σταθερό σε αυτό το επίπεδο.
2ο Σενάριο: Αύξηση στο φόρο εισοδήματος κατά 1%
3ο Σενάριο: Αύξηση της συμμετοχής του Εργατικού Δυναμικού κατά 1%
Η αύξηση της συμμετοχής του εργατικού δυναμικού κατά 1% (αφού η αύξηση του πλυθησμού είναι με βάση τις υποθέσεις του υποδείγματος εξωγενώς ορισμένη) ουσιαστικά οδηγεί σε μία βραχυχρόνια αύξηση του ποσοστού ανεργίας. Αυτό οδηγεί σε χαμηλότερους μισθούς και τιμές σε σύγκριση με την τάση που παρουσιάζει το βασικό υπόδειγμα, γεγονός που οδηγεί σε κέρδη από την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών προϊόντων δεδομένου ότι οι τιμές των εισαγωγών είναι εξωγενώς προσδιορισμένες. Μακροχρόνια η ανεργία προσαρμόζεται σε χαμηλότερα επίπεδα λόγω της μείωσης των μισθών. Το σενάριο αυτό όμως είναι καταστροφικό για το δημοσιονομικό τομέα αφού εκτινάσει το δημοσιονομικό χρέος σε επίπεδα της τάξης του 280%.
3ο Σενάριο: Αύξηση του Εργατικού Δυναμικού κατά 1%
4ο Σενάριο: Διαρκής Αύξηση των Τιμών των Εισαγωγών κατά 10%
Το σενάριο αυτό εξετάζει τις αντιδράσεις του υποδείγματος σε διαρκείς αυξήσεις στις ξένες τιμές κατά 10%. Σκοπός του σεναρίου αυτού είναι να ανανλύσει την συνέπεια της δημοσιονομικής πλευράς του υποδείγματος σε σχέση με την πραγματική πλευρά. Συνεπώς αν οι ονομαστικές αξίες είναι τέλεια προσδιοριζόμενες από το υπόδειγμα θα πρέπει όλες να αυξηθούν κατά 10% και εάν δεν υπάρχουν διαταραχές στο λόγο των σχετικών τιμών, οι πραγματικές αξίες θα πρέπει να επιστρέψουν στα αρχικά τους επίπεδα. Ωστόσο, όπως και στα περισσότερα υποδείγματα αυτού του τύπου, παρατηρούμε ότι η ταχύτητα προσαρμογής είναι αργή και συμβαίνει προς το τέλος της περιόδου προσομοίωσης. Αυτό έχει ως συνέπεια την ραγδαία μείωση των εισαγωγών. Η αύξηση της ανταγωνιστικότητας των εγχώριων προϊόντων οδηγούν σε αύξηση της ζήτησης, στη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης (άρα και μείωση της ανεργίας) και υψηλότερα ημερομίσθια. Τα υψηλότερα ημερομίσθια σημαίνουν μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα και συνεπώς αύξηση της καταναλώσης. Παράλληλα όμως δημιουργούνται πληθωριστικές πιέσεις, οι οποίες συμβαδίζουν με τις πληθωριστικές πιέσεις στις τιμές των εισαγωγών. Ο κύκλος αυτός συνεχίζεται έως ότου οι εγχώριες τιμές αυξηθούν και αυτές στο 10%, το συγκριτικό πλεονέκτημα εξαφανίζεται και το ΑΕΠ επιστρέφει στα αρχικά του επίπεδα. Η ανεργία μειώνεται λόγω της αύξησης των μισθών και η αύξηση που παρατηρείται στο έλειμμα διατηρήται σε χαμηλά επίπεδα. Το δημοσιονομικό χρέος μειώνεται διαρκώς σε σύγρκιση με το βασικό υπόδειγμα και μετά το 2020 (όπου έχει φτάσει στο 180%) αρχίζει να έχει μία σταθερή και γρήγορη πτωτική τάση.
4ο Σενάριο: Διαρκής Αύξηση των Τιμών των Εισαγωγών κατά 10%
5ο Σενάριο: Σενάριο Μεικτής Πολιτικής
Το σενάριο αυτό αφορά σε μία μικτή πολιτική που προσπαθεί να προσομοιάσει τις αλλαγές που προωθεί η Ελληνική κυβέρνηση στη μάχη της με το τεράστιο δημοσιονομικό χρέος. Συγκεκριμένα έχουμε τις παρακάτω υποθέσεις:
- Μείωση της δημόσιας δαπάνης κατά 1% ως προς το ΑΕΠ
- Αύξηση των έμμεσων φόρων κατά 1%, και
- 10% μείωση στους μισθούς (τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα)
Είναι αναμενώμενο με το σενάριο αυτό να περιμένουμε να δούμε μία μεωση της ζήτησης και του πληθωρισμού, και συνεπώς αύξηση της ανταγωνιστικότητας. Ωστόσο, δεν παρατηρείται ξεκάθαρη αύξηση των εξαγωγών. Αυτό μπορεί να οφείλεται στην μεγάλη μείωση των επενδύσεων που φαίνεται να είναι και μόνιμη. Παρόλο που έχουμε πτώση των μισθών τα κέρδη σε επίπεδο ανταγωνιστικότητας είναι τόσο μικρά που δεν οδηγούν σε αύξηση της απασχόλησης. Τέλος, ενώ η πολιτική αυτή δείχνει να είναι αποτελεσματική στη γενικότερη μείωση του δημοσιονομικού χρέους, εξακολουθεί να προβλέπει μία αυξητική τάση του χρέους ως το 2030 (όπου θα φτάσει στο 195%) και μόνο μετά από αυτό το έτος και έπειτα θα αρχήσει να μειώνεται με αργό ρυθμό.
5ο Σενάριο: Σενάριο Μεικτής Πολιτικής
Σχόλια
Τελικά το χρέος δεν είναι βιώσιμο και, θα είναι εκπληκτικό εάν αυτό δεν είναι γνωστό στους πολιτικούς μας, τους δανειστές μας και τους ελεγκτές μας. Τα αποτελέσματα των διαφόρων σεναρίων προσομοίωσης που εφαρμόστηκαν στην παρούσα μελέτη, έδειξαν ότι εάν στόχος της Ελλάδας είναι η μείωση του δημοσιονομικού χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ, καμία πολιτική δεν δείχνει να είναι πραγματικά αποτελεσματική. Τα μέτρα λιτότητας, όσο αυστηρά και εάν είναι, δεν καταφέρνουν να μειώσουν το χρέος σε επίπεδα κάτω του 100% στα επόμενα χρόνια. Το αποτέλεσμα αυτό έχει μεγάλη σημασία για τις χώρες της Ευρωζώνης και το μέλλον του Ευρώ γενικότερα.
Στόχος της Ελληνικής Κυβέρνησης θα πρέπει να είναι η αύξηση της ανταγωνιστικότητας και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας έτσι ώστε να επιτύχει ρυθμούς ανάπτυξης του ΑΕΠ μεγαλύτερους από αυτούς του Ερωπαϊκού μέσου όρου. Τα μέτρα δημοσιονομικής λιτότητας δεν είναι αρκετά από μόνα τους να επιτύχουν θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης.
Σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Emanuel Barroso στόχος της Ελλάδας θα πρέπει να είναι η επιστροφή σε ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης από το 2013 και έπειτα. Δυστυχώς όμως φαίνεται ότι, ακόμη και η επίτευξη αυτού του στόχου – όσο δύκολος και αν φαντάζει σήμερα – δεν θα μπορέσει να αποδεχθεί σωτήρια για την Ελληνική Οικονομία. Ακόμα και αν υποθέσουμε το ευνοϊκότερο σενάριο μιας αύξησης του ΑΕΠ της τάξης του 5% ανά έτος, εάν η Ελλάδα θέλει να αποπληρώσει το χρέος της και πληρώνει 6% του ΑΕΠ της ετησίως στους δανειστές της τότε οι έλληνες πολίτες θα εξακολουθούν να φτωχαίνουν χρόνο με τον χρόνο.
* Ο κ. Κώστας Συριόπουλος είναι καθηγητής στο Πανεπιστημίου Πατρών, siriopoulos@upatras.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου